Profit Factor คืออะไร อ่านค่ารายงาน EA แบบไม่โดนตัวเลขหลอก

เวลาเปิดรายงาน​ผลทดสอบ EA สายตาของคนส่วนใหญ่จะไปหยุดที่บรรทัด Profit Factor ก่อน เพราะดูเหมือนตอบได้ทันทีว่าระบบนี้คุ้มหรือไม่ แต่ถ้าถามว่า Profit Factor คืออะไร​กันแน่ คำตอบ​คือเป็นเพียงอัตราส่วนระหว่างกำไรรวมกับ​ขาดทุน​รวม ซึ่งสวยได้ง่ายเมื่อจำนวนเทรดน้อยหรือช่วงทดสอบถูกเลือกมา บทความนี้พาอ่านค่านี้คู่กับตัวเลขอื่นในรายงาน MT5 เพื่อให้คุณประเมิน​บอทเทรด​ได้อย่างมีหลัก ไม่ว่าจะเป็นตัวไหน

Profit Factor คืออะไร และคำนวณอย่างไร

เอกสารของ MetaTrader 5 ให้ความหมายว่า Profit Factor เป็นอัตราส่วนของ Gross Profit ต่อ Gross Loss โดย Gross Profit คือ​ผลรวม​ของทุกเทรดที่ปิดแล้วได้กำไร ส่วน Gross Loss คือ​ผลรวม​ของทุกเทรดที่ปิดแล้ว​ขาดทุน ถ้ายังไม่คุ้นกับรายงาน​ผลทดสอบ​ย้อนหลัง​ทั้งฉบับ อ่านภาพรวมก่อนได้ในBacktest คืออะไร

สูตรคือ Profit Factor = Gross Profit ÷ Gross Loss ในรายงาน Gross Loss มักแสดงเป็นค่าติดลบ เวลาคิดให้ใช้​ขนาด​ของตัวเลขโดยไม่สนเครื่องหมาย

• มากกว่า 1: ในช่วงที่ทดสอบ กำไรรวมมากกว่า​ขาดทุน​รวม
• เท่ากับ 1: กำไรรวมกับ​ขาดทุน​รวมเท่ากันพอดี
• น้อยกว่า 1: ขาดทุน​รวมมากกว่า ผลสุทธิของช่วงทดสอบติดลบ

ค่านี้เป็นอัตราส่วน ไม่ใช่จำนวนเงิน ค่า 2.0 ไม่ได้​บอกว่ากำไรสุทธิคือ 20 USD หรือ 20,000 USD และ​ไม่ได้​บอกว่าระหว่างทางบัญชีลดลงลึก​แค่ไหน ส่วนรายงานที่ไม่มีเทรด​ขาดทุน​เลย ตัวหารจะเป็นศูนย์และค่านี้หมดความหมาย ซึ่งมักแปลว่าเทรดน้อยเกินไป หรือระบบถือ​ออเดอร์​ติดลบไว้โดยไม่ปิด

ตัวอย่างคำนวณ Profit Factor ด้วยตัวเลขสมมติ

ตัวเลขในหัวข้อนี้แต่งขึ้นเพื่ออธิบายวิธีคิดทางคณิตศาสตร์เท่านั้น ไม่ใช่ผลของ EA ตัวใด และไม่ใช่ผลของ FALCON PRO EA

สมมติรายงานมีเทรดกำไรรวมกัน 3,000 USD และเทรด​ขาดทุน​รวมกัน 2,000 USD จะได้ 3,000 ÷ 2,000 = 1.50 และกำไรสุทธิ 1,000 USD พูดอีกแบบคือ ทุก 1 USD ที่เสียไป ระบบทำกลับมาได้ 1.50 USD ทีนี้ลองดูรายงานสมมติสามฉบับที่ได้ค่า 1.50 เท่ากัน

รายงาน ก มีจำนวนเทรดมากพอให้ตัวเลขเริ่มมีน้ำหนัก และ Drawdown เล็กกว่ากำไรสุทธิ รายงาน ข มีเพียง 12 เทรด ถ้าในนั้นมีไม้เดียวที่กำไร 900 USD แล้วตัดไม้นั้นออก Gross Profit จะเหลือ 600 USD และค่าร่วงเหลือ 600 ÷ 1,000 = 0.60 ทันที ส่วนรายงาน ค ต้องทนเห็นบัญชีลดลงจากจุดสูงสุดถึง 2,000 USD เพื่อแลกกำไรสุทธิ 1,000 USD ทั้งสามฉบับได้ค่าเท่ากัน แต่ความน่าเชื่อถือและ​ความเสี่ยง​ต่างกัน​มาก

Profit Factor อยู่​ตรงไหน​ในรายงาน MT5

รายงานจาก Strategy Tester

เปิด Strategy Tester ด้วย Ctrl+R ทดสอบ EA ให้จบ แล้วเปิดแท็บ Backtest ซึ่งแสดงรายงานผล ในรายงานเดียวกันมี Total Net Profit, Gross Profit, Gross Loss, Expected Payoff, Recovery Factor และ Sharpe Ratio ให้อ่านประกอบ ขั้นตอน​ตั้งค่า​การทดสอบดูได้ที่ หน้า Backtest

รายงานของบัญชีที่เทรดอยู่

MT5 รุ่นปัจจุบันมีรายงานของบัญชีที่เมนู View → Reports โดยหน้า Summary สรุปประวัติการเทรดพร้อมค่า Profit Factor, Recovery Factor และ Sharpe Ratio ส่วนหน้า Symbols มีกราฟ Profit Factor แยกตามสัญลักษณ์ รายงานนี้ใช้เทียบผลของ EA บนบัญชี Demo หรือบัญชีจริงกับผล Backtest ได้

ทำไมอ่าน Profit Factor ตัวเดียว​ไม่ได้

จำนวนเทรดน้อย ตัวเลขแกว่งง่าย

ยิ่งเทรดน้อย ผลของไม้ใดไม้หนึ่งยิ่งมีอิทธิพลต่อค่ารวม เหมือนรายงาน ข ข้างต้น ให้ดูบรรทัด Total Trades คู่กับ Largest profit trade ถ้าไม้ใหญ่ที่สุดกินสัดส่วนของ Gross Profit ไปมาก แปลว่าผลพึ่งพาเหตุการณ์ไม่กี่ครั้งซึ่งอาจไม่เกิดซ้ำ

ไม่ได้​บอกว่าระหว่างทางติดลบลึก​แค่ไหน

Gross Profit และ Gross Loss นับจากเทรดที่ปิดแล้ว ระบบที่ถือ​ออเดอร์​ติดลบค้างไว้แล้วรอราคากลับมาปิดกำไร จึงอาจมีค่านี้สูงมากทั้งที่ Equity เคยร่วงลึก ต้องเปิดดู Equity Drawdown ทุกครั้ง อ่านวิธีแยก Balance กับ Equity ได้ที่ Drawdown คืออะไร และดูระบบที่มักมีลักษณะนี้ที่ EA แนว Grid และ Martingale

ขึ้นกับช่วงเวลาที่เลือกทดสอบ

ระบบเทรดแต่ละแบบเข้ากับสภาวะตลาดไม่เหมือนกัน ช่วงสามเดือนที่ราคาวิ่งเป็น​เทรนด์​ชัดอาจให้ค่า​ต่างจาก​ช่วงหลายปีที่รวมทั้งตลาดแกว่งในกรอบและช่วงข่าวแรง

ไวต่อต้นทุนเมื่อค่าใกล้ 1

สมมติรายงานมี 1,000 เทรด Gross Profit 11,000 USD และ Gross Loss 10,000 USD ค่าที่ได้คือ 1.10 กำไรสุทธิเฉลี่ยเทรดละ 1 USD ถ้าบัญชีจริงมีต้นทุนเพิ่มจากที่ทดสอบเพียงเทรดละ 1 USD กำไรทั้งหมดก็หายไป ต้นทุนนี้มาจาก Spread ที่กว้างขึ้น Slippage ค่า​คอมมิชชัน และ Swap อ่านเพิ่มที่ Spread และ Slippage

Profit Factor กับสัดส่วนไม้ชนะเป็นคนละเรื่อง

ถ้าแตกสูตรออก จะได้ (จำนวนไม้ชนะ × กำไรเฉลี่ยต่อไม้ชนะ) ÷ (จำนวนไม้แพ้ × ขาดทุน​เฉลี่ยต่อไม้แพ้) ลองเทียบสองระบบสมมติที่เทรด 10 ไม้เท่ากัน

• ชนะ 4 ไม้ แพ้ 6 ไม้: กำไรเฉลี่ยไม้ละ 30 USD ขาดทุน​เฉลี่ยไม้ละ 10 USD ได้ 120 ÷ 60 = 2.00
• ชนะ 8 ไม้ แพ้ 2 ไม้: กำไรเฉลี่ยไม้ละ 5 USD ขาดทุน​เฉลี่ยไม้ละ 20 USD ได้ 40 ÷ 40 = 1.00

ระบบที่ชนะบ่อยกว่ากลับจบที่เท่าทุน เพราะไม้ที่แพ้แต่ละครั้งลบกำไรของหลายไม้ที่ชนะ โฆษณาที่ชูเฉพาะสัดส่วนไม้ชนะโดยไม่พูดถึง​ขนาด​ของไม้ที่แพ้จึงยังบอกอะไร​ไม่ได้

ตัวชี้วัด​ที่ควรอ่านคู่กับ Profit Factor

Expected Payoff

MT5 อธิบายว่าเป็นค่าทางสถิติที่แสดง​ผลตอบแทน​เฉลี่ยของหนึ่งดีล ในทางปฏิบัติเท่ากับกำไรสุทธิหารด้วยจำนวนเทรด หน่วยเป็นเงิน จึงเทียบกับต้นทุนต่อไม้ได้ตรง ๆ ถ้าค่านี้ใกล้กับ Spread บวกค่า​คอมมิชชัน​ของหนึ่งไม้ ระบบแทบไม่เหลือส่วนเผื่อไว้รับต้นทุนที่เพิ่มขึ้น

Recovery Factor

คิดจากกำไรที่ทำได้หารด้วย Drawdown สูงสุด เอกสาร MT5 ระบุว่าค่านี้สะท้อนว่าระบบต้องเสี่ยงเงินไปเท่าไรเพื่อให้ได้กำไรก้อนนั้น ในตารางตัวอย่าง รายงาน ก ได้ 2.50 ส่วนรายงาน ค ได้ 0.50 ทั้งที่ Profit Factor เท่ากัน ถ้าระบบยังทำกำไรได้​ต่อเนื่อง กำไรสะสมจะเพิ่มตามความยาวของช่วงทดสอบ ค่านี้จึงมักสูงขึ้นเมื่อทดสอบนานขึ้น ควรเทียบเฉพาะผลที่ใช้ช่วงเวลาและทุน​เริ่มต้น​ใกล้เคียงกัน

Sharpe Ratio

สูตรที่ MT5 ใช้คือ (ผลตอบแทน − อัตรา​ผลตอบแทน​ปลอด​ความเสี่ยง) ÷ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานของ​ผลตอบแทน โดย Strategy Tester ถือว่าอัตราปลอด​ความเสี่ยง​เป็นศูนย์ เอกสารให้แนวอ่านไว้ดังนี้

แนวอ่านนี้เป็นเกณฑ์กว้าง ๆ ของช่วงข้อมูลที่ใช้คำนวณ ไม่ใช่คำรับรองผลในอนาคต

สัญญาณว่าช่วงทดสอบถูกคัดมาเฉพาะช่วงสวย

การเลือกโชว์เฉพาะช่วงที่ผลออกมาดี ทำให้ตัวเลขสวยได้โดยไม่ต้องแก้ไขรายงานเลย ลองสังเกตสิ่งต่อไปนี้

• ช่วงทดสอบสั้นเพียงไม่กี่เดือน โดยไม่อธิบายว่าทำไมไม่ทดสอบให้ยาวกว่านั้น
• วัน​เริ่มต้น​หรือวันสิ้นสุดเจาะจงผิดปกติ เช่น เริ่มถัดจากช่วงที่ตลาดผันผวนหนักพอดี
• โชว์เพียงภาพตัดเฉพาะบรรทัด Profit Factor หรือกราฟ ไม่มีรายงานฉบับเต็ม
• ไม่ระบุสัญลักษณ์ ทุน​เริ่มต้น โหมด Modelling หรือค่า History Quality
• ขอผลของปีอื่นหรือช่วงที่ยาวขึ้นแล้วได้​คำตอบ​เลี่ยง ๆ

ถ้ามีไฟล์ EA อยู่ในมือ ให้ทดสอบซ้ำเองด้วยช่วงที่ยาวขึ้น แล้วแบ่งดูทีละปีว่าค่ายังใกล้เคียงกันหรือไม่ ผลที่สวยเฉพาะช่วงที่ใช้ปรับค่ามักเป็นอาการที่อธิบายไว้ใน Optimization และ Overfitting

ลำดับการอ่านรายงาน EA ก่อนเชื่อ Profit Factor

1. อ่านเงื่อนไขการทดสอบก่อน

   ดูสัญลักษณ์ ช่วงวันที่ ทุน​เริ่มต้น และ History Quality ส่วนโหมด Modelling ไม่มีบรรทัดในรายงาน MT5 โดยตรง ต้องดูจากแท็บ Settings ของ Strategy Tester หรือถามผู้ทดสอบ ถ้าไม่ครบหรือไม่ตรงกับบัญชีที่คุณจะใช้ ตัวเลขที่เหลือก็เทียบกับสถานการณ์ของคุณ​ไม่ได้

2. ดูจำนวนเทรด

   ดู Total Trades คู่กับ Largest profit trade ว่ากำไรกระจายอยู่ในหลายไม้ หรือกระจุกอยู่ไม่กี่ไม้

3. แปลง Equity Drawdown เป็นเงินของคุณ

   สมมติรายงานแสดง Drawdown 25% และคุณตั้งใจใช้ทุน 1,000 USD ถ้าใช้ Lot ต่อทุนในสัดส่วนเดียวกับที่ทดสอบ ให้นึกภาพบัญชีลดลงราว 250 USD ระหว่างทาง แต่ถ้ารายงานใช้ทุนมากกว่าและ Lot คงที่ ให้ดู Equity Drawdown Maximal ที่เป็นจำนวนเงินแทน​เปอร์เซ็นต์ ถ้ารับ​ไม่ได้ ตัวเลขกำไรก็ไม่มีความหมาย คำนวณเพิ่มได้ที่ หน้า​เครื่องมือ

4. อ่าน Profit Factor พร้อมอีกสองค่า

   อ่านคู่กับ Expected Payoff และ Recovery Factor เพราะสามค่านี้ตอบคนละคำถาม ถ้าค่าใดอ่อนมาก ให้ถือว่ารายงานยังไม่ผ่าน

5. ทดสอบซ้ำและรันบัญชี Demo

   เปลี่ยนช่วงเวลาแล้วทดสอบอีกรอบ จากนั้นรันบนบัญชี Demo ระยะหนึ่งเพื่อเทียบกับผล Backtest ขั้นตอน​ทดสอบซ้ำใน MT5 อยู่ในบทความ Backtest MT5 ยังไง

Profit Factor เท่าไรจึงเรียกว่าดี

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ตัดสินได้ทุกระบบ เอกสารของ MT5 ก็​ไม่ได้​กำหนดเกณฑ์ไว้ ค่าที่สูงกว่าจะดีกว่าก็ต่อเมื่อเงื่อนไขอื่นเท่ากัน คำถามที่มีประโยชน์กว่าคือ

• ค่ายังเกิน 1 หรือไม่ เมื่อทดสอบช่วงอื่นและรวมต้นทุนจริงของบัญชีคุณแล้ว
• ค่าของแต่ละปีใกล้เคียงกัน หรือมีปีเดียวที่ดึงค่าเฉลี่ยขึ้นทั้งหมด
• Drawdown ที่ต้องแลกมา อยู่ในระดับที่คุณรับได้จริงหรือไม่

คำถามที่​พบบ่อย​เรื่อง Profit Factor

ถ้าอ่านผล Backtest ของ FALCON PRO EA ในหน้า Backtest แล้วมีค่าไหนที่ไม่เข้าใจ ถาม​ทีมงาน​ทาง LINE ได้ เราช่วยอธิบายวิธีอ่านให้ แต่ไม่รับรองผลกำไร